geo engineering
oplossingen

Is geo-engineering de oplossing?

In onderstaand artikel in De Standaard wordt geo-engineering mooi gekaderd (essentie in vetgedrukte tekst). Aan het woord is professor Valerie Trouet, bekijk haar lezing via de infotegel 'Is de mens verantwoordelijk voor de opwarming?'

 

GEBREK AAN POLITIEKE MOED STEMT KLIMAATWETENSCHAPPER VALERIE TROUET SOMBER

‘Ik vind het stilaan schandelijk hoe weinig België doet’

De stemming onder klimaatwetenschappers wordt almaar somberder. Hoe meer ze beleidsmakers voeden met feiten, hoe minder die lijken te doen. ‘Wetenschappers aanvallen lijkt momenteel de gemakkelijkste manier om het gebrek aan beleid te verantwoorden.’

Natuurlijk was het toeval, maar symbolisch was het ook een beetje. Gisteren was het de dag dat de Amerikaanse president, Donald Trump, officieel uit het klimaat­akkoord van Parijs kon stappen. Dat hij dat ging doen, kondigde hij twee jaar geleden al aan. Maar maandag 4 november, precies drie jaar nadat het akkoord in werking is getreden, was de eerste dag dat het effectief mogelijk is.

Gisteravond gaf Valerie Trouet aan de KU Leuven de openingslezing van de prestigieuze reeks ‘Lessen voor de 21ste eeuw’. Trouet is klimaatwetenschapper aan de universiteit van Tucson, Arizona. Ze is een wereldautoriteit in het onderzoek naar bomen en klimaatverandering en op dit moment werkt ze aan een studie over de straalstroom en hoe die sterke wind het klimaat beïnvloedt, en omgekeerd wat het effect van de opwarming van de aarde op de werking van de straalstroom kan zijn.

Het gebrek aan politieke moed om de klimaatverandering effectief aan te pakken, stemt Trouet almaar somberder. ‘We leven in een tijd dat we heel goed weten wat er op het spel staat. Wetenschappelijk onderzoek maakt dat almaar duidelijker. Ik heb altijd gedacht: als de toestand echt ernstig wordt, gaan beleidsmakers in actie schieten. Maar ze doen precies het tegenovergestelde. Hoe meer we hen voeden met kennis, en hoe meer ze de gevolgen beginnen zien, hoe ­terughoudender zij worden om beleid te voeren. Trump is daar het beste voorbeeld van, maar ik zie het helaas ook in Vlaanderen gebeuren. Meer zelfs, de wetenschappers aanvallen lijkt momenteel de gemakkelijkste manier om het gebrek aan beleid te verantwoorden.’

Hoe kwalijk is dat?

‘Burgers gedragen zich te veel als verwende kinderen. Moeten de politici daar hun oren naar laten hangen?’

‘Ik vind dat heel erg én heel vreemd. Waarom wordt het werk van klimaatwetenschappers nog altijd ter discussie gesteld? Wij zijn toch geen ander soort onderzoekers dan medische wetenschappers? We gebruiken echt dezelfde principes en technieken en toch roepen wij om de een of andere vreemde reden meer weerstand op.’

‘Kijk, het is niet de eerste keer dat de mens geconfronteerd wordt met klimaatverandering. Ook in het verleden heeft hij er weinig tegen gedaan. Maar toen waren er verzachtende omstandigheden. Hij had niet echt de middelen en de technieken om in te grijpen. Hij wist ook niet goed wat er aan de hand was. Dat is nu helemaal anders. We weten precies wat er misgaat, we weten ook wat we moeten doen én we hebben er de middelen voor. En toch doen we niets, of in elk geval veel te weinig.’

Maar waarom dan die inertie?

‘Omdat we zelf de oorzaak zijn van het probleem. Als die buiten ons lag, zouden we wel al lang in actie zijn geschoten.’

De toekomst oogt dus somber.

‘De aarde zal deze opwarming overleven, daar moeten we ons geen zorgen over maken. Meer zorgen maak ik me over de toekomst van al die mensen op de planeet. Goed, ook wij zullen het wel overleven, maar de vraag is hoe we het zullen over­leven. Ik ben minder bang voor wat het klimaat ons zal aandoen dan voor wat de mensen elkaar zullen aandoen. Daar zijn we in het verwende West-Europa, dat al 70 jaar alleen maar vooruitgang heeft gekend, heel slecht op voorbereid.’

Wat is het grootste gevaar voor ­België?

‘Klimatologisch wordt dat de stijging van de zeespiegel. Ik denk niet dat we voorbereid zijn op de volledige impact van het stijgende water. Aan de kust mogen ze dan wel de dijken aan het verhogen zijn, ik denk niet dat ze al nagedacht hebben over verregaandere maatregelen.’

Zoals?

‘Een ordelijke terugtrekking, bijvoorbeeld.’

Zal dat echt nodig zijn?

‘Ik ben minder bang voor wat het klimaat ons zal aandoen dan voor wat de mensen elkaar zullen aan­- doen. Daar zijn we in het verwende West-Europa heel slecht op voorbereid’

‘Als beleidsmaker zou ik er toch ernstig over nadenken.’

Kan technologie ons niet redden?

‘Natuurlijk moeten we over alle mogelijke technologieën ernstig nadenken. We zullen ze nodig hebben, want zelfs in een ideale wereld waarin we over tien jaar geen CO2 meer uitstoten – wat natuurlijk nooit zal gebeuren en wat ook niet meteen een goed idee is – hebben we andere oplossingen nodig. In diezelfde ideale wereld vinden we een techniek om CO2 uit de lucht te halen en veilig op te slaan.’

Die techniek bestaat toch al.

‘We hebben inderdaad Carbon Capture and Storage, maar het probleem is dat CCS nog altijd heel duur is. Op dit moment is het geen rendabele techniek. Even problematisch is dat overheden veel te weinig investeren om die techniek op schaal te krijgen. Waarom doen ze dat niet?’

Er circuleren ook technieken die veel goedkoper zijn, zoals het injecteren van aerosolen in de stratosfeer.

‘Maar dat is veel gevaarlijker en is volgens mij absoluut geen goede oplossing. Met die techniek boots je in feite een grote vulkaanuitbarsting na. Dat werkt. Uit onderzoek is gebleken dat die uitbarstingen de temperatuur met 1 tot 1,5 graad doen dalen. Dat zou al een wereld van verschil maken. Maar de nadelen zijn groot. Eenmaal je ermee begint, moet je het blijven doen. Als je ermee stopt, schiet de opwarming onmiddellijk en veel sneller weer de hoogte in. Deze techniek heeft  ook  gevolgen  voor de regen- patronen. Uit ons onderzoek is gebleken dat de ­grote droogtezones op aarde naar het zuiden zullen opschuiven. Willen we dat?’

‘Bovendien blijven we met die techniek gewoon CO2 uitstoten. Die heeft ook invloed op andere systemen op aarde. De oceanen gaan bijvoorbeeld verder verzuren. Ook daarvoor betalen we een prijs. En dan is er nog een nadeel: deze techniek is eigenlijk zo goedkoop dat ­privé-investeerders zoals Elon Musk of Warren Buffett ermee aan de slag kunnen. Kunnen we dat toelaten, want er is eigenlijk geen internationaal juridisch kader voor? Mijn advies is daarom: niet mee beginnen.’

Bomen planten dan maar?

‘Dat is altijd een goed idee. Helaas zullen we het probleem daarmee ook niet oplossen. Die bomen houden de CO2 alleen maar vast zolang ze leven. Een bosbrand, een grote droogte of een insectenplaag zijn genoeg om die weer vrij te geven. Er zijn ondertussen technieken om de CO2 toch vast te houden als de bomen gekapt worden en gebruikt worden in de bouw. Dat is mooi, maar het blijft een kleinschalige oplossing, te klein om een echte gamechanger te worden. En ik wil niet negatief zijn, maar ik moet er ook op wijzen dat we er op dit moment zelfs niet in slagen de ontbossing tegen te gaan.’

Wat moet er dan wel gebeuren?

‘Dan kom ik toch weer bij mijn beginpunt: beleidsmakers moeten echt beleid gaan voeren. Technologieën komen niet uit de lucht vallen. Je moet daarin echt veel geld investeren. Maar zelfs dat lijkt te moeilijk. In de VS is het zelfs nog erger: daar heeft Trump de stappen vooruit die Obama deed – dat waren echt maar bescheiden pasjes – alleen maar ­teruggedraaid. En ik vrees dat België dezelfde weg opgaat.’

Maar in landen die hun klimaatbeleid proberen te versnellen wordt geprotesteerd door de burgers.

‘Ik vrees dat die burgers zich te veel als verwende kinderen gedragen. Moeten de politici daar hun oren naar laten hangen?’

Ze moeten wel opnieuw verkozen worden.

‘Ja, maar wat ze nu doen, getuigt toch vooral van een gebrek aan moed. Goede politiek is toch ook een beetje als kinderen opvoeden. Je bent toch verkozen omdat je het beste voor hebt met je burgers. Ik ben ervan overtuigd dat mensen uiteindelijk ook wel inzien dat er iets moet gebeuren. Dat ze goed en vooruitziend beleid ook belonen.’

Zie je die politieke moed nog ergens in de wereld?

‘De Zwitsers hebben onlangs toch radicaal groen gestemd.’ (lacht) ‘Nee, ook Nieuw-Zeeland, de Scandinavische landen, Duitsland en Nederland lijken mij goed bezig. En dan is er natuurlijk China.’

Dat is wel een dictatuur. Maar misschien is dat een beter systeem om ambitieus klimaatbeleid te voeren.

‘Om snel maatregelen te nemen, helpt een groene dictator. Maar laat het duidelijk zijn: ik ben geen voorstander van dictatoriale maatregelen. Ik ben net bezorgd dat de ­klimaatverandering onze democratische samenlevingen zodanig onder druk zet dat het systeem in gevaar komt.’

Misschien is Vlaanderen gewoon te klein en te dichtbevolkt voor ambitieuze klimaatregelen.

‘Maar dat is net een voordeel. Omdat we zo dicht bij elkaar wonen, is investeren in openbaar vervoer heel nuttig. Met simpele maatregelen bereik je meteen heel veel mensen. Waarom doen we dat niet? Ik begrijp het niet. We zijn een van de rijkste landen ter wereld en we doen bijna niets. We doen alleen alsof we het akkoord van Parijs nog ernstig nemen. Ik vind het stilaan schandelijk.’

De Standaard - 6 november 2019

fotocover infotegel: Spraying seawater droplets into marine clouds from ships could make them reflect more sunlight. Photograph: Nasa

 

more

1
oorzaken, gevolgen, oplossingen

David Attenborough (BBC) - climate change | the facts

1
oorzaken, oplossingen

Hoe schuldig is de koe aan klimaatverandering?

1
oplossingen

Tien klimaatacties die werken

1
oorzaken, gevolgen, oplossingen

Hoe verloopt wetenschappelijk onderzoek & Waarom geloof je me niet?

get involved

Doe mee: teken de zeespiegel (op +2m) en hang de poster op, zo breng je mensen in contact met de site. Deel je foto van deze actie en/of inspireer ook anderen door de klimaatactie van jezelf of van je school/bedrijf/vereniging hier te delen. 'Bekijk de acties' om je eigen actie te kunnen toevoegen.

download poster

bekijk de acties

 

get-involved

Deze TV-reportage stelt 'Oceans are rising, so get informed' voor: