Is er later nog water?
gevolgen

Is er later nog water?

Klagen over het weer is zo’n beetje een nationale hobby. Maar neem het aan van een waterexpert: er valt te weinig regen in Vlaanderen, zeker nu onze zomers alsmaar droger worden. Inne Vanderkelen, hydrologe aan de VUB, legt uit waarom we het hele jaar door zouden moeten stilstaan bij ons waterverbruik en hoe we een toekomst kunnen omzeilen waarin waterschaarste én wateroverlast dagelijkse kost zijn.

De klimaatverandering gaat iedereen aan. Daarom laat de klimaatraad van Canvas doeners en denkers uit alle domeinen van de maatschappij aan het woord.

Bekijk hier de video van de waterexpert. 

Beluister hier de podcast van de waterexpert. 

---

De Standaard maakt in dit artikel een stand van zaken op (8 augustus 2019):

 

België staat bij de landen met het hoogste risico op waterschaarste, als buitenbeentje in West-Europa. ‘Je gazon sproeien of je auto wassen met kraantjeswater? Het kan echt niet meer.’

Waterstress en hoe ermee om te gaan

 

België staat op een weinig benijdenswaardige 23ste plaats in een wereldrangschikking van landen die onder waterstress lijden. We bevinden ons als West-Europees buitenbeentje in het gezelschap van Spanje en Italië, landen die we met een heel ander klimaat associëren. Die bevinding uit een rapport van het World Resources Institute (WRI) komt niet als een verrassing voor professor Marijke Huysmans, waterkundige aan de Vrije Universiteit Brussel. ‘We weten al langer dat ons land slecht scoort. Dat heeft ermee te maken dat we een dichtbevolkte regio zijn en dat behalve de huishoudens ook de landbouw en de industrie hier veel water verbruiken, hoewel er niet zo veel beschikbaar is.’

 

 

Het verschil met ons even dichtbevolkte buurland Nederland is dat dat land als het ware een zandbak is, waar water makkelijker in de grond opgeslagen wordt. Een dergelijke gunstige ondergrond beperkt zich bij ons tot de Kempen en stukken van Vlaams-Brabant en Limburg.

De droogte is structureel en heeft niet zo veel te maken met de opeenvolgende droge zomers die we meemaken. Dat gebrek aan neerslag maakt het probleem wel groter. Dat laat zich eerst in de landbouw en de natuur voelen. Boeren mogen geen water meer pompen uit kwetsbare water­lopen, natuurgebieden vallen droog. Zopas klonk de alarmbel nog voor het natuurgebied De Zegge in Geel, dat ‘leeggezogen’ wordt door de drainage van na­burige weilanden.

 

Ter herinnering: de laatste droogte-update van de Vlaamse overheid meldt dat op 80 procent van de meetlocaties ‘lage’ grondwaterstanden voor de tijd van het jaar worden gemeten, op 45 procent van de locaties zijn de grondwaterstanden ‘zeer laag’. Code Oranje blijft van kracht.

Gebruik je put

Hoe verlichten we onze waterstress? ‘We moeten nog meer dan vandaag regenwater opvangen en bijhouden’, zegt Huysmans. ‘Wie een put heeft, moet dat water ook gebruiken in huis en tuin. Je gazon sproeien of je auto wassen met kraantjeswater kan echt niet meer. Er zit nog potentieel in regenwateropvang op grote gebouwen als scholen of sporthallen, en in opvang op wijkniveau. Ook landbouw en industrie stoppen best met drinkwater te gebruiken voor processen waar die graad van zuiverheid niet nodig is. Als koelwater of om er een stal mee schoon te maken, bijvoorbeeld.’

Om de grondwaterreserves te voeden maken we best ook werk van minder verharding. ‘We hebben grote gebieden nodig waar het water rustig kan insijpelen. De betonstop is welkom, al zal die lang niet al onze waterproblemen oplossen,’ aldus Huysmans.

Er wordt in andere landen veelvuldig gebruikgemaakt van gezuiverd afvalwater (‘effluent’). De waterzuiveringsmaatschappij Aquafin laat op dit moment bedrijven en landbouwers in droge periodes effluent aftappen aan een veertigtal installaties. Het mag gebruikt worden voor het ­beregenen van gewassen die niet rauw geconsumeerd worden.

Aquafin heeft meer dan 300 installaties en in 194 daarvan (de grotere) produceert het jaarlijks 800 miljoen kubieke meter water dat voor hergebruik in aanmerking komt. ‘We bekijken vanuit lokale behoeften wat er nog mogelijk is. Transport is daarbij de grootste en duurste uitdaging’, laat woordvoerster Anja De Wit weten. ‘Hetzelfde kan niet aan kleinere installaties waarvan het effluent vaak het hele debiet van de waterloop uitmaakt.’

Ontzilting – het zoet en drinkbaar maken van zout zeewater – is in vele landen aan de orde, maar niet in Vlaanderen. ‘Het is voorlopig nog te duur en het vergt te veel energie’, zegt Huysmans.

In het algemeen stelt Huysmans vast dat ons watergebruik nog te onbekommerd, te gulzig is. ‘Mensen horen dat niet graag, maar water is te goedkoop’, meent de VUB-waterkundige. ‘Daardoor is er te weinig stimulans om naar alternatieven te zoeken en erin te investeren. Ik merk een groeiend besef dat het waterprobleem urgent is. Maar in een volgende periode van schaarste, als er niets meer uit de kraan komt en het pijn doet in de portemonnee, zal het pas echt bij iedereen doordringen.’

 

Saudi-Arabië geeft het goede voorbeeld

De Saudische regering lanceerde in maart een programma dat het waterverbruik drastisch moet inperken. De dagelijkse consumptie per hoofd van de bevolking moet dalen van 263 liter naar 150 liter in 2030. ‘Saudi-Arabië behoort tot de landen die het meest water verbruiken. Dat is niet consistent met de situatie van waterschaarste’, liet de National Water Company weten.

Hoewel het er bijna niet regent, heeft vrijwel iedereen in Saudi-Arabië toegang tot drinkbaar water door onder meer ontziltingsinstallaties. Maar het land boort ook grondwater aan, waardoor op termijn uitputting ervan dreigt.

De nieuwe ambitieuze doelstelling wil Saudi-Arabië bereiken via optimaler waterverbruik door onder meer het opsporen van lekken en een wijziging van het gedrag van consumenten en bedrijven.

Kwetsbaar door klimaatverandering

Het land maakt deel uit van een groep van ­17 landen die volgens het World Resources Institute een extreem hoog risico op waterschaarste lopen. Het baseerde zich op klimaatmodellen, demografische criteria en sociaal-economische trends. Het gaat behalve om Saudi-Arabië om Qatar, Israël, Libanon, Iran, Jordanië, Libië, Koeweit, Eritrea, de Verenigde Arabische Emiraten, San Marino, Bahrein, India, Pakistan, Turkmenistan, Oman en Botswana. Ze zijn goed voor een vierde van de wereldbevolking.

Die landen gebruiken meer dan 80 procent van het water waarover ze beschikken, voor de irrigatie van landbouw, de industrie en het water­verbruik in steden. Dat maakt hen in tijden van klimaatverandering bijzonder kwetsbaar: regenval wordt onvoorspelbaarder, terwijl de bevolkingsgroei, economische ontwikkeling en urbanisatie de vraag naar water doen toenemen.

Maar de rapporteurs vervallen niet in doemdenken. ‘Er zijn onmiskenbaar verontrustende trends. Maar als we nu in actie schieten en investeren in beter waterbeheer, kunnen we waterschaarste oplossen voor het goed van de mensen, de economieën en de planeet.’

De drie belangrijkste oplossingen zijn betere irrigatietechnieken in de landbouw, investeringen in groene infrastructuur en de zuivering en het hergebruik van afvalwater.

Namibië beter dan België

Voor dat laatste aspect krijgt ook Namibië een goede vermelding in het rapport. Aan de rand van Windhoek staat sinds 1968 een installatie die het meeste afvalwater van de hoofdstad zuivert via biologische processen en drinkbaar water oplevert voor 350.000 inwoners.

Namibië is een van de droogste landen in Afrika: er valt gemiddeld maar 250 mm regen per jaar, waarvan het overgrote deel nog eens verdampt. ‘Als het klimaat nog droger wordt, zal het recycleren van water nog belangrijker worden’, zegt Pierre van Rensburg, die de waterbevoorrading van de hoofdstad overziet. Experts uit onder meer Australië en de VS kwamen al naar Windhoek om dit model voor waterbeheer te bekijken.

Ondanks de moeilijke klimatologische omstandigheden, staat Namibië in de ranglijst op de 37ste plaats. Het doet daarmee beter dan België, dat 23ste staat en gecatalogeerd wordt binnen de groep landen die rekening moeten houden met hoge waterschaarste. (bar)

Het rapport is te vinden op www.wri.org

 

Bron: De Standaard maakt in dit artikel een stand van zaken op (8 augustus 2019).

more

1
oorzaken, gevolgen

Is de mens verantwoordelijk voor de opwarming?

1
oorzaken, gevolgen, oplossingen

David Attenborough (BBC) - climate change | the facts

1
gevolgen

Wat zijn de gevolgen voor mij?

1
oorzaken, gevolgen, oplossingen

Hoe verloopt wetenschappelijk onderzoek & Waarom geloof je me niet?

get involved

Doe mee: teken de zeespiegel (op +2m) en hang de poster op, zo breng je mensen in contact met de site. Deel je foto van deze actie en/of inspireer ook anderen door de klimaatactie van jezelf of van je school/bedrijf/vereniging hier te delen. 'Bekijk de acties' om je eigen actie te kunnen toevoegen.

download poster

bekijk de acties

 

get-involved

Deze TV-reportage stelt 'Oceans are rising, so get informed' voor: